تبليغاتX
پرندگان کوخرد - یاکریم
نام فارسی: یاکریم
نام محلی: کیَت اَزا (کیَهتِ عزا) ( Keyaht e Azaa )
نام علمی: Streptopelia decaocto
نام انگلیسی: Collared Dove -  Eurasian Collared Dove


یاکریم (Streptopelia decaocto) در راسته ی کبوترسانان(Columbiformes) و تیره ی کبوتریان(Columbidae) قرار دارد. تیره ی کبوتریان، پرندگانی نسبتاّ پر جثه و تند پرواز هستند. بال هایشان نوک تیز است و دم آن ها نسبتاّ بلند است. این تیره از پرندگان شامل کبوترها و قمری هاست. سرشان کوچک و گردنشان نسبتاّ کوتاه است. روی زمین یا روی درخت به سر می برند و در شکاف سنگ ها، روی درختان و درون چاه ها آشیانه می سازند. جوجه های خود را از "شیر" چینه دان خود تغذیه می کنند و غذایشان بیشتر دانه، میوه و گاهی برگ سبزیجات است و برخی از گونه های این تیره از حشرات، کرم ها و حلزون ها تغذیه می کنند.


زیر بال های یا کریم بر خلاف قمری معمولی سفید است.

یاکریم حدود 29 سانتی متر طول دارد و اندازه اش متوسط است ولی از دیگر قمری ها بزرگتر است و به رنگ شنی صورتی است. نیم طوق تیره ای در پس گردن دارد و سرش خاکستری است. از قمری معمولی (کیَت پُشرَنگ در گویش کوخردی) به واسطه ی پیش بال بدون خال به رنگ شنی قهوه ای متمایز می شود که در قمری معمولی خال های سیاهی در پیش بالش دیده می شود. زیر بال هایش بر خلاف قمری معمولی سفید است. یا کریم با سرعت کمی پرواز می کند و در پرواز بال هایش را کمتر تکان می دهد. بسیار شبیه کبوتر اهلی است با این تفاوت که بدنش نخودی کم رنگ و بدون تیرگی روی شاهپرهای اولیه است. چشم هایش قرمز است.
این پرنده در شهرها و مناطق روستایی به سر می برد و اغلب به صورت گروهی دیده می شود. در شهرستان بستک و بخش کوخرد بومی است و فراوان است. در بیشتر مناطق نیمه ی جنوبی کشور زندگی می کند.
...

این پرندگان در آب و هوای گرم و خشک کوخرد گاهی آنقدر تشنه می شوند و آنقدر گرمشان می شود که از فرط تشنگی در هنگام نوشیدن آب، نیمی از بدنشان را در آب فرو می برند تا بدینوسیله از گرمای طاقت فرسای تابستان بکاهند.
...
صدای این پرنده را از دوردست می توان شنید و آن را تشخیص داد. صدایش شبیه " کو – کوو – کو" است که در فرهنگ های مختلف به اصوات و کلمات مختلفی تشبیه می کنند. در کوخرد وقتی پدربزرگ ها و مادر بزرگ ها که از قدیم در صحرا و بیابان با این پرنده و صدایش انس داشتند، صدایش را می شنوند می گویند:
کو کوو کوو = تقلید تن صدای یا کریم
خای اُم نوو = تخم گذاشتم
بِچ اُم کِه = تبدیل به بچه اش کردم
گَپ اُم کِه = بزرگش کردم
دُز اُش بُرد = دزد آن را برد


نام "یاکریم" که در تهران و شهرهای اطراف به این پرنده اطلاق می شود نیز از شباهت تن صدای این پرنده با این اصطلاح است. در استان خراسان و بعضی از شهرهای کشور مثل کرمانشاه، این پرنده به "موسی کو تقی" معروف است که این کلمات نیز از تن صدایش گرفته شده است.
بسیاری از افراد "یاکریم" Collared Dove (Streptopelia decaocto) را از  قمری معمولیTurtle Dove (Streptopelia turtur)( کِیَت پُشرَنگ در گویش کوخردی ) یا قمری خانگیLaughing Dove (Streptopelia senegalensis) ( کِیَت سُرخو در گویش کوخردی ) تشخیص نمی دهند و یا هر دو را یا کریم صدا می زنند.
با توجه به اینکه ظاهراَ چند سالی است که یاکریم از تهران رخت بر بسته است و جای آن را قمری خانگی پر کرده است، هنوز بسیاری از مردم تهران به اشتباه قمری خانگی را یاکریم صدا می زنند. شاید مشهدی ها و کرمانشاهی ها هم منظورشان از "موسی کو تقی" قمری خانگی باشد نه یاکریم.

عکس قمری خانگی Laughing Dove (Streptopelia senegalensis)

هم وطنان خراسانی و کرمانشاهی که دستی در پرنده نگری و تشخیص پرندگان دارند لطف کنند در این مورد تحقیق کنند و نتیجه را به اطلاع علاقه مندان برسانند که "موسی کو تقی" واقعاَ همان "یاکریم قدیمی" تهرانی هاست یا "یاکریم جدید" تهرانی ها که منظور قمری خانگی است.

متأسفانه در ویکی پدیای فارسی نیز  در زیر واژه ی یاکریم، عکس های قمری خانگی قرار دارد و از یاکریم
Collared Dove -  Eurasian Collared Dove (Streptopelia decaocto) به عنوان قمری خانگی Laughing Dove (Streptopelia senegalensis) نام برده شده است. با توجه به مرجع بودن و استفاده از ویکی پدیا در بسیاری از وب سایت ها و وب لاگ ها، این اشکال نیاز به اصلاح و تصحیح دارد.
حتی در ویکی پدیای انگلیسی هم لینکLaughing Dove  به اشتباه به صفحه ی فارسی یاکریم متصل است.....


برچسب‌ها: یاکریم, قمری, کبوترسانان, کبوتریان, بومی
ادامه مطلب
+ نوشته شده در 90/10/08ساعت توسط دوست‌دار طبیعت |

 
استفاده از مطالب و عكس های وبلاگ پرندگان كوخرد با ذكر منبع مانعی ندارد