حواصیل سبز از راسته‌ی لک‌لک‌سانان و تیره‌ی حواصیلیان می‌باشد که حدود 35 تا 45 سانتیمتر طول دارد. از زمره‌ی حواصیل‌های کوچک است، سر و روتنه‌اش سیاه است و کاکل براقی به رنگ سبز زیتونی بر روی سرش دارد. چشم‌هایش زرد، پاهایش نارنجی مایل به سبز است،  منقارش سیاه و شکمش سفید مایل به خاکستری است. خط سفید رنگی از وسط سینه‌اش تا نزدیکی گونه‌هایش امتداد دارد و جلوی چشمانش لکه‌ی زردی مشاهده می‌شود و پوشپرهای گوشهایش تقریباً سفید است.

همینطور که شرح رنگ و رخش را خواندید تنها کاکلش به رنگ سبز زیتونی است و جای سؤال است که چرا این پرنده را حواصیل سبز نامیده‌اند. 

نام فارسی: پلیکان خاکستری (پلیکان پا خاکستری)
نام محلی: پلیکان
نام علمی: Pelecanus crispus
نام انگلیسی: Dalmatian Pelican

پلیکان خاکستری سفر دور و دراز خود را با عبور از مسیر رودخانه‌ی مهران به سواحل خلیج فارس و دریاچه‌های شور و شیرین استان هرمزگان طی می‌کند و مدت کمی در اطراف کوخرد به استراحت و تغذیه از ماهی‌های نادر این رودخانه می‌پردازد. اخیراً جمعیت این پرنده بسیار کاهش یافته است و در معرض خطر قرار دارد، در ایران نیز پلیکان خاکستری  و پلیکان سفید در زمره‌ی پرندگان حمایت شده هستند.

چه خوب است فرزندان ما که تفنگ ساچمه‌زنی در دست دارند و برای تفریح و سرگرمی پرندگان را شکار می‌کنند و شکارچیانی که در جستجوی اردک‌های سرسبز و ... هستند از این امر مطلع باشند تا مبادا باعث شوند چند سال آینده فقط نامی و یادی از پلیکان خاکستری باقی بماند.

این پرنده حدود 170 سانتی‌متر طول دارد و رنگش سفید چرکی است. پرهای پشت سرش کمی بلند و مجعد است و بر خلاف پلیکان سفید کاکل ندارد. پاهایش خاکستری‌رنگ است و به همین خاطر پلیکان پا خاکستری نیز نامیده می‌شود. در اطراف چشمانش نیز حلقه‌ی خاکستری رنگی شبیه رنگ پاهایش دیده می‌شود. روتنه‌اش حالت نقره‌ای رنگ دارد و لکه‌ی بزرگ زرد رنگی در پایین گلویش مشاهده می‌شود. پرنده‌ی نابالغ، قهوه‌ای کمرنگ است و با پلیکان سفید نابالغ شبیه به هم هستند.

@ Yahoo! Video

پلیکان خاکستری در دریاچه‌های شور و شیرین، سواحل و باتلاق‌ها به سر می‌برد و در فصل زمستان در جنوب ایران فراوان است و بر روی رودخانه‌ی مهران به همراه باکلان‌های کوچک، اگرت‌ها و فلامینگو ها در اطراف کوخرد قابل مشاهده هستند.

این روزها که حدود یک ماه است رودخانه پر آب است و میهمان آب‌ باران‌هایی است که در استان هرمزگان و فارس باریده، می‌توان پلیکان‌های خاکستری را در دسته‌های سی چهل تایی بر فراز رودخانه مشاهده کرد.

آخرین شب تابستان بود و شروع فصل پاییز، یک ساعت بیشتر از غروب نگذشته بود. در مسیر جاده هرنگ به کوخرد ؛ درست بر روی خط سفید  ممتد وسط جاده بود که لاشه‌ای توجهم را جلب کرد. چون این قسمت از جاده، نزدیک به مرغداری و کشتارگاه مرغ و مسیر عبور و مرور شغال‌ها بود، هر چند وقت یک بار لاشه‌ی شغالی را می‌دیدم که در اثر تصادم با اتومبیل‌ها بر روی جاده و یا کنار جاده افتاده است. اما این بار لاشه‌ی شغال نبود بلکه بیشتر شبیه به پرنده‌ای بزرگ بود. دور زدم و از ماشین پیاده شدم. با کمال ناباوری یک حواصیل را دیدم که بیشتر از یک ربع از مردن آن نگذشته بود و خون و گوشت بدنش کاملا تازه بود. آن را از وسط جاده بلند کردم و به کناری گذاشتم.
همین روزها منتظرشان بودم اما اصلاً انتظار نداشتم اولین دیدار با این پرندگان قشنگ با لاشه‌ی یکی از آنان و وسط جاده باشد. ظاهرا امسال به دنیا آمده بود و از بس رنج و کم غذایی این سفر دور و دراز را تحمل کرده بود وزنش به 500 گرم هم نمی‌رسید. معمولا در نزدیکی آب‌ها پیدایشان می‌شود ولی این حواصیل بخت برگشته نمی‌دانم چرا بر روی جاده آمده بود، شاید مسیر مهاجرتشان باشد.

فردا صبح بلافاصله ...

نام فارسی: دم جنبانک ابلق

نام محلی: مزیری (moziree)

نام علمی: Motacilla alba

نام انگلیسی:  Pied Wagtail یا  White Wagtail

در فصل های پاییز و زمستان این پرنده‌های زیبا درکوچه و خیابان های کوخرد و کوه و صحراهای اطراف در حال راه رفتن بر سطح زمین یا پرواز موج دار خود در آسمان هستند. مزیری در گویش کوخردی و به طور کلی شهرستان بستک به معنای کشاورز می‌باشد و به این خاطر به دم جنبانک ابلق اطلاق شده است که بیشتر دور و بر آب‌ها و در مزارع کشاورزی آبیاری شده به سر می‌برد. البته در اطراف آب‌های شیرین سدها و آبگیرهای فصلی همانند لمبیر ملکی و همچنین در کناره‌های رودخانه‌ی مهران نیز دم جنبانک‌های ابلق قابل مشاهده هستند که با دم‌هایی جنبان به دنبال حشرات و مورچه‌ها می‌دوند و سر و صدایشان هنگام پرواز توجه هر رهگذری را به خود جلب می‌کند.

نام فارسی: فلامینگو

نام محلی: نامعلوم

نام علمی: Phoenicopterus ruber

نام انگلیسی: Greater Flamingo  

توضیح در مورد عکس‌ها:

چون این عکس‌ها از فیلم‌هایی که با دوربین فیلم‌برداری گرفته شده‌اند استخراج شده‌اند کیفیت آن‌ها بالا نیست.

در گذشته گاهی اوقات این فکر مرا اذیت می‌کرد که این رود شور مهران که از حدود 2 کیلومتری جنوب کوخرد راهش را به خلیج فارس می‌پیماید به غیر از مزاحمت و دردسر برای اهالی، هیچ ارمغان دیگری ندارد. در تابستان ها آنقدر غلظت نمک آن بالا می‌رود که به وضوح نمکزارها را در کناره‌های آن می‌توان دید. در زمان طغیان هم آنقدر نیرومند و پر فشار است که هر جنبنده‌ای را به کام مرگ می‌کشد و گاه می‌شود که بیش از پانصد متر از حدود خود تجاوز می‌کند و زمینها و جوهای دیم‌ اطرافش را به نابودی می‌کشد. اما در فصل پاییز و زمستان تماشای انواع و اقسام پرندگان بر سطح آب و در کناره‌های آن چه لذتی دارد. مخصوصا اگر در بین این پرندگان بتوان فلامینگوها را مشاهده کرد که در حال تغذیه از موجودات کف رودخانه هستند. شاید کمتر کسی این فلامینگوها را از نزدیک دیده باشد ولی هستند چوپانان و افراد بومی که بر وجود آنها صحه می‌گذارند. فلامینگوها حدود 130 تا 150 سانتی متر هستند که با پاهای بلند و گردن دراز و با رنگ سفید و صورتی خود نگاه هر بیننده‌ای را به سوی خود جذب می‌‌کنند. مدتی است که دو فلامینگوی ماده و یک فلامینگوی نر (نرها از ماده‌ها بزرگتر هستند) در برم‌های (1) باغ زرد و جابر در کنار حواصیل‌های سفید و خاکستری به چریدن و استراحت مشغول هستند، اگر چه بسیاری از پرنده‌شناسان پراکندگی این پرندگان را در این قسمت از ایران ثبت نکرده‌اند. به گفته‌ی شاهدان و افراد محلی در سال‌های گذشته نیز تعدادی فلامینگو در این موقع از سال وجود داشتند.

(1) بِرم: در گويش کوخردی به جایی از رودخانه گفته می‌شود که عمق بیشتری دارد و ماهی‌های زیاد در آن وجود دارند